Aлмaты oблысы Кeгeн aудaны Тo&#1171ызб&#1201лa&#1179 aуылынaн кeздeйсo&#1179 oлжa тaбылды, – дeп xaбaрлaйды Tengrinews.kz тілшісі. Б&#1201л турaлы бeлгілі журнaлист, National Geographic Qazaqstan журнaлыны&#1187 жoбa жeтeкшісі Мa&#1179сaт Ясылбaй&#1201лы aйтып бeрді.

Мa&#1179сaт Ясылбaй&#1201лыны&#1187 aйтуыншa, б&#1201л тарихи ж&#1241дігерді То&#1171ызб&#1201ла&#1179 ауылыны&#1187 шаруалары биыл жаз айыны&#1187 басында тауып алып, хабар берген. Артынша журналист ескерткішті&#1187 &#1179&#1201ндылы&#1171ын аны&#1179тау ма&#1179сатында тарихшы-археологтармен ке&#1187ескен.

“Тарихи ма&#1187ызы зор екеніне к&#1257з жеткізген со&#1187 &#1178аза&#1179стан Президенті &#1178асым-Жомарт Кемел&#1201лы То&#1179аев&#1179а хат жазып, зерттеу м&#1241селесіне &#1179олдау к&#1257рсетуді с&#1201радым. Президентіміз дереу комиссия &#1179&#1201ру&#1171а тапсырма беріп, б&#1201л тарихи ж&#1241дігер “Есік” мемлекеттік тарихи-м&#1241дени музей-&#1179оры&#1171ына &#1257ткізілді. &#1178азанды табыстау р&#1241сімі алаш зиялысы &#1178апез Бай&#1171абыл&#1201лыны&#1187 123 жылды&#1179 мерейтойы салтанатында То&#1171ызб&#1201ла&#1179 ауылында &#1257тті. &#1178асым-Жомарт Кемел&#1201лына ж&#1241не музейді&#1187 мамандарына, Досым Зікірия&#1171а ерекше ал&#1171ыс айт&#1179ым келеді”, – деді Ма&#1179сат Ясылбай&#1201лы.

&#1256з кезегінде “Есік” мемлекеттік тарихи-м&#1241дени музей-&#1179оры&#1171ыны&#1187 маманы Досым Зікірия &#1179азанны&#1187 &#1257лшемдері жайлы айтып берді.

“&#1178уыста&#1171ан&#1171а орналас&#1179ан &#1179ола &#1179азанны&#1187 б&#1199йірі сырт&#1179а шы&#1171ы&#1187&#1179ы, д&#1257&#1187ес к&#1199йінде &#1179&#1201йыл&#1171ан. &#1178азанны&#1187 б&#1199йірінде екі жа&#1171ынан до&#1171а пішіндес, ж&#1201мыр т&#1201т&#1179алар с&#1241л к&#1257лбеу б&#1201рышпен орнатыл&#1171ан. Ол т&#1201т&#1179аларды&#1187 біреуі б&#1199тін, &#1179азан&#1171а орнатыл&#1171ан к&#1199йінде са&#1179талса, екіншісі т&#1201т&#1179аны&#1187 бір б&#1257лшегі &#1171ана табылды. &#1178азан табаны ш&#1201&#1187&#1179ырлау. &#1178азанны&#1187 ішкі ж&#1241не сырт&#1179ы б&#1199йірлерінен &#1179&#1201ю кезінде пайда бол&#1171ан екі &#1179алыпты&#1187 т&#1199йіскен т&#1201сында пайда бол&#1171ан жік к&#1257рінеді. М&#1201ндай жік екі т&#1201т&#1179аны&#1187 &#1179азан б&#1199йіріне жанас&#1179ан т&#1201сынан ж&#1241не та&#1171анны&#1187 &#1179азанны&#1187 т&#1199біне жанас&#1179ан т&#1201сынан да бай&#1179алады. Ернеуі сырт&#1179а &#1179арай с&#1241л &#1179айырылып, к&#1257лбеулеу орналас&#1179ан. &#1240зірше болжам бойынша &#1179азан т&#1201тастай &#1179&#1201йыл&#1171ан деп есептеліп отыр. Кейіннен бір б&#1199йірінде жа&#1187а ай т&#1241різдес 19х13 сантиметр жары&#1179 пайда бол&#1171ан ж&#1241не ол екі т&#1201стан (сырты мен ішінен) &#1179оламен жамал&#1171ан”, – дейді музей маманы.

Амал не, &#1179азан &#1179атты б&#1199лінген, жо&#1171ар&#1171ы б&#1257лігі бастап&#1179ы пішінін жой&#1171ан.

Маманны&#1187 айтуынша, &#1179азанны&#1187 &#1257лшемдері мынадай: &#1179азанны&#1187 биіктігі – 53 сантиметр, тере&#1187дігі – 36 сантиметр, диаметрі – 55-58 сантиметр, ернеуіні&#1187 ені – 3 сантиметр, ернеу &#1179алы&#1187ды&#1171ы – 0,5-0,8 сантиметр, та&#1171ан биіктігі (&#1179иыл&#1171ан конус пішіндес &#1179уыс та&#1171ан) – 17 сантиметр, та&#1171анны&#1187 ке&#1187ейтілген т&#1257менгі б&#1257лігі – 23,5 сантиметр, жі&#1187ішкеріп келетін жо&#1171ар&#1171ы т&#1201сы – 15 сантиметр, та&#1171ан &#1179абыр&#1171асыны&#1187 &#1179алы&#1187ды&#1171ы – 5-8 милимметр, ал т&#1201т&#1179а (&#1179&#1201ла&#1179) &#1257лшемі – 14 х 6 сантиметр.

Салыстыра кетсек, Т&#1199ркістанда&#1171ы &#1178ожа Ахмет Ясауи кесенесіндегі тай&#1179азанны&#1187 салма&#1171ы – 2 тонна, сыйымдылы&#1171ы – 3 мы&#1187 литр, биіктігі -1,60 метр, диаметрі – 0,42 метр, т&#1201&#1171ырыны&#1187 биіктігі – 0,54 метр, диаметрі – 0,607 метр.

Суреттер “Есік” мемлекеттік тарихи-м&#1241дени музей-&#1179оры&#1171ынан

Айта кетейік, осы&#1171ан &#1201&#1179сас &#1179уыс та&#1171анды ж&#1241не &#1241рт&#1199рлі &#1257лшемдегі &#1179азандар б&#1199гінге дейін Алматы облысы Е&#1187бекші&#1179аза&#1179 ауданынан (1936, 1953, 1956 жылдары), Алматы &#1179аласынан (1930, 1956, 1977, 1984 жылдары), &#1178ыр&#1171ызстаннан (1901, 1905, 1908 жылдары) табыл&#1171ан. Алайда, “То&#1171ызб&#1201ла&#1179 &#1179азаны” т&#1241уелсіздік кезе&#1187інде, Жетісудан ал&#1171аш рет табылып отыр ж&#1241не к&#1257лемі мен пішіні жа&#1171ынан алды&#1187&#1171ы табыл&#1171андар&#1171а &#1201&#1179сай бермейді.  

Сондай-а&#1179, музей мамандарыны&#1187 м&#1241ліметінше, б&#1201л кездесейсо&#1179 олжаларды&#1187 б&#1241рі де бізді&#1187 заманымыз&#1171а дейінгі V-III &#1171асырлар деп мерзімделеді. Осы&#1171ан дейін &#1179ола &#1179азандарды&#1187 80-ге жуы&#1179 т&#1199рлері табылса оларды&#1187 арасында &#1199ш та&#1171анды &#1179азандарды&#1187 &#1199лесі басым, ал м&#1201ндай &#1179уыс та&#1171анды &#1179азандарды&#1187 &#1199лесі аздау боп келеді.

“Осы&#1171ан дейінгі &#1179ол жеткен археологиялы&#1179 деректерге с&#1199йене отырып &#1179уыс та&#1171анды &#1179азандарды&#1187 таралу айма&#1171ы Алматы облысы ж&#1241не &#1178ыр&#1171ызстанны&#1187 Ысты&#1179к&#1257л айма&#1171ы, м&#1199мкін &#1178ХР-ны&#1187 Шы&#1187жа&#1187 айма&#1171ы деп айта аламыз”, – дейді музей &#1179ызметкерлері.

Комментарии и уведомления в настоящее время закрыты..

Комментарии закрыты.